Przejdź do głównej zawartości

Zasady modelu

Ta strona opisuje Model Zespołowy Orlika stworzony przez autora Projektu Grassroots. Istotą modelu jest trening, w którym uczymy grać zespołowo: zawodnik widzi nie tylko piłkę, rywala i wolne miejsce, ale też partnerów, formacje i strefy, za które odpowiada drużyna. To wstęp do gry drużynowej.

1. Droga przez trzy kategorie

Trzy modele tworzą jedną drogę, na której każda kategoria dokłada nowe patrzenie na grę:

KategoriaModelCo widzi zawodnikNajważniejsze pytanie
SkrzatKontekstowysiebie i rywala (swoją grę i 1x1)gdzie jest rywal i co z nim zrobić?
ŻakPrzestrzennysiebie, rywala i wolną przestrzeńgdzie jest wolne miejsce?
OrlikZespołowysiebie, rywala, przestrzeń i drużynęgdzie stoimy i czego nie możemy zostawić?

Orlik nie zaczyna od zera: dalej korzysta z tego, czego uczył się jako Skrzat i Żak (prowadzenie piłki, drybling, podanie, czytanie przestrzeni), ale umieszcza to w grze drużynowej.

2. Filozofia

Orlik uczy się piłki przez grę, a w grze najważniejsze pytanie brzmi: co robimy razem? W 7x7 boisko jest większe, a drużyna ustawia się w formacjach, więc zawodnik odpowiada nie tylko za piłkę, ale też za strefę i za odległości od partnerów.

Największa nowość to gra bez piłki. Już nie tylko zawodnik z piłką szuka przestrzeni, ale także ci, którzy jej nie mają. To jest najważniejsza rzecz, której uczymy w Orliku. Do tego dochodzą formacje, ustawienie ciała, przyjęcie piłki z myślą o następnym zagraniu i komunikacja.

Trzy zasady w każdej jednostce:

  • Zawodnik cały czas z piłką i w akcji: brak kolejek, brak martwego czasu, maksymalnie 5 środków treningowych.
  • Jedna nowość na jednostkę: jeden temat, reszta to utrwalanie.
  • Cel, nie sposób: trener mówi, co ma się udać (zamknij strefę, znajdź wolne miejsce, powiedz partnerowi, co widzisz), a nie jak to zrobić. Decyzja należy do zawodnika.

3. Formacje w 7x7

Unifikacja PZPN wprowadza dla Orlika mecze 7x7 (albo 6x6 na boisku typu Orlik), więc do takiej gry przygotowujemy zawodników: trening i mecz mają być spójne. W 7x7 drużyna gra w formacjach: obrona, pomoc i atak. Trener pilnuje kilku zasad, które działają w każdym ustawieniu:

  • Napastnik buduje wysokość gry. Jego ustawienie wyznacza, jak wysoko gra cała drużyna.
  • Obrońcy nie zostawiają strefy bez zabezpieczenia. Jeśli jeden wychodzi do piłki, drugi zamyka miejsce za nim.
  • Pomocnicy dbają o środek pola.
  • Między formacjami nie ma dziur. Odległości między obroną, pomocą i atakiem są takie, żeby rywal nie wsunął piłki między nie.
  • Obrońcy podążają za akcją. Boisko jest większe, więc obrońcy przesuwają się za grą do połowy boiska, żeby zbierać odbite piłki.

Liczbę zawodników w każdej formacji wybiera trener. W modelu uczymy zasad, nie jednego ustawienia.

4. Gra bez piłki

Zawodnik bez piłki zadaje sobie dwa pytania i obraca się, żeby znaleźć odpowiedź:

  1. Którą strefę trzeba lepiej zabezpieczyć? Najczęściej tę za plecami, do której rywal może wejść z piłką.
  2. Gdzie warto zaatakować bez piłki? Wolną przestrzeń, do której piłka za chwilę dotrze.

Z tych pytań wynikają umiejętności, które wracają w całym roku:

  • Ruch bez piłki: zabezpieczenie strefy albo wejście w wolną przestrzeń, zanim dostanie się piłkę.
  • Obracanie się i rozglądanie. Zawodnik regularnie sprawdza, co dzieje się za nim i obok. Badania nad zawodnikami Premier League pokazują, że rozglądanie się przed przyjęciem piłki ma dodatni związek z jakością gry (Jordet i in., 2020).
  • Pozycja otwarta. Ustawienie ciała, w którym zawodnik jednocześnie widzi piłkę i pole i łatwo zagrywa w kilku kierunkach.
  • Przyjęcie piłki z myślą o następnym zagraniu. Zawodnik przyjmuje piłkę tak, żeby kolejne zagranie, na przykład do boku, było jak najłatwiejsze. Dotyczy to także piłki odebranej rywalowi: przyjmujemy ją od razu do gry.
  • Komunikacja. Zawodnicy informują partnerów o swoich planach, o przestrzeni, którą warto zaatakować albo bronić, i o rywalu, który atakuje z tyłu (“plecy”).

5. Co trener zauważa

W tym modelu trener głośno zauważa próby: wejście w wolną strefę bez piłki, zamknięcie miejsca za kolegą, informację do partnera. Wystarczy jedno konkretne zdanie. Jeśli gra ma punktację za takie zachowania, jest ona zasadą gry, a nie obietnicą nagrody składaną zawodnikom przed zadaniem. Trener nie mówi “dostaniesz punkt, jeśli”, tylko tłumaczy zasadę gry i potem komentuje to, co widzi.

6. Budowa jednostki 90 minut (stała)

Budowa jest taka sama jak u Żaka:

Część (PZPN)ŚrodekMinCo
Wstępna1. Mała gra20’od razu gra, bez wprowadzenia: rondo, gra na 4 kwadraty albo gra na utrzymanie piłki
Główna2. Nauczanie gry25’ćwiczenie do tematu: gra 2x2 albo 3x2 z rolami i celami albo inne ćwiczenie nauczające
-Przerwa3’picie i rozmowa: 2 pytania o poprzednie treningi, 2 o dzisiejszy temat, krótka edukacja
Główna3. Doskonalenie15’schemat podań, Pass & Go albo wyścig drużynowy z podaniem
Główna4. Gra22’gra 7x7 (albo 6x6 na boisku typu Orlik, jak w Unifikacji), w której zawodnicy sami decydują, trener nie przerywa
Końcowa5. Zakończenie5’pytania otwarte do zawodników

Dlaczego mała gra na początek: rondo, gra na 4 kwadraty i gra na utrzymanie piłki od pierwszej minuty uczą podania, przyjęcia i szukania miejsca pod presją rywala. Zawodnik wchodzi w trening przez grę, a nie przez rozgrzewkę bez piłki.

Dlaczego uczymy temat w grze z rolami i celami: temat lekcji przenosimy na grę, w której jedna strona dostaje rolę i cel. Ucząc atakowania, ograniczamy broniących; ucząc bronienia, ograniczamy atakujących. Zawodnik ćwiczy temat w sytuacji z meczu, a nie w ruchu wyrwanym z gry.

Dlaczego wyścigi: zawodnicy w wyścigach dają z siebie 100%, a w klasycznych ćwiczeniach motorycznych często 50%. Dlatego motorykę przemycamy w wyścigach, najlepiej drużynowych, z piłką i podaniem.

Każdy środek ma w konspekcie: nazwę, opis, punkty coachingowe i obciążenie.

7. Hala

Od końca października do marca trenujemy na hali. Bronimy tam bez doskoków i odbiorów w pełnej prędkości (ryzyko upadków). Wracają one w kwietniu na boisku.