Lekcja 1: Postrzeganie, decyzja, wykonanie
Piłka leci do Ciebie od partnera. Za plecami czujesz rywala, a po prawej stronie otwiera się kawałek wolnego boiska. Masz mniej niż dwie sekundy. Co zrobisz z piłką, kiedy ją dostaniesz, i kiedy powinieneś to zdecydować?
Trzy kroki każdej akcji
Każde zagranie składa się z trzech kroków. Najpierw postrzegasz, czyli zbierasz informacje: gdzie są partnerzy, gdzie rywale i gdzie jest wolne miejsce. Potem decydujesz: podajesz, prowadzisz piłkę czy zostajesz przy niej. Na końcu wykonujesz, czyli używasz techniki, na przykład przyjęcia, podania albo dryblingu.
Najczęściej myli się kolejność. Zawodnik, który ma kłopot z decyzją, rzadko ma złą technikę. Zwykle zaczyna patrzeć za późno, kiedy piłka już jest przy jego nodze, a wtedy każda opcja wymaga pośpiechu.
Postrzeganie: patrz, zanim dostaniesz piłkę
Postrzeganie to nie jest jedno spojrzenie na piłkę. To skanowanie, czyli obrócenie głowy i sprawdzenie boiska wokół Ciebie. Najlepszy moment jest tuż przed tym, jak partner poda, a potem jeszcze raz w czasie lotu piłki. W tym czasie nie musisz robić nic innego, więc masz szansę zobaczyć więcej, niż widziałbyś, patrząc tylko na piłkę.
Badania nad zawodnikami Premier League (Jordet i in., 2020) pokazują, że zawodnicy rozglądają się częściej przed podaniem niż przed dryblingiem czy strzałem, a samo rozglądanie się ma niewielki, ale dodatni związek z celnością podań. To nie znaczy, że wystarczy kręcić głową, ale że kto patrzy wcześniej, ten ma więcej czasu na dobrą decyzję.
Decyzja: szukasz wolnej przestrzeni
Skanując, szukasz przede wszystkim wolnej przestrzeni, czyli miejsca, do którego piłka dotrze szybciej niż rywal. Jeśli takie miejsce jest przed partnerem, podajesz tam. Jeśli jest przed Tobą, prowadzisz tam piłkę. Gdy wolnego miejsca nie ma, wybierasz bezpieczne rozwiązanie i zostajesz przy piłce albo oddajesz ją tam, gdzie nikt jej nie zabierze.
Ważne jest to, że decyzja zapada przed przyjęciem. Dopiero wtedy przyjmujesz piłkę w stronę wolnego miejsca, a nie pod siebie, i od razu możesz ruszyć dalej.
W animacji boiskowej wygląda to tak: zawodnik B podaje do zawodnika A, a rywal biegnie za plecami A. Zielony prostokąt pokazuje wolną przestrzeń, którą A zobaczył, zanim dostał piłkę. A przyjmuje piłkę od razu w tę stronę i prowadzi ją dalej, a rywal zostaje z tyłu.
Zawodnik B podaje do zawodnika A, a rywal biegnie za plecami A. A zauważył wolną przestrzeń, zanim dostał piłkę, więc przyjmuje ją w jej stronę i prowadzi dalej, a rywal zostaje z tyłu.
Wykonanie: technika służy decyzji
Kiedy decyzja jest już podjęta, wykonanie jest prostsze. Przyjmujesz piłkę w stronę wolnego miejsca, a nie najpierw przed siebie, żeby dopiero potem myśleć, co dalej. Nie tracisz wtedy czasu na dodatkowe dotknięcie, a rywal, który biegnie za Tobą, ma mniej czasu, żeby Cię dogonić.
Zdarza się, że po skanowaniu sytuacja się zmienia, bo rywal ruszył w inną stronę. To normalne. Wtedy skanujesz jeszcze raz w czasie lotu piłki i zmieniasz decyzję, zanim ją dotkniesz.
Słowniczek
- Postrzeganie: zbieranie informacji o tym, co dzieje się na boisku.
- Skanowanie: obrócenie głowy i sprawdzenie partnerów, rywali i wolnych miejsc.
- Wolna przestrzeń: miejsce, do którego piłka dotrze szybciej niż rywal.
- Decyzja: wybór między podaniem, prowadzeniem piłki a zostaniem przy niej.
Zadania
Na treningu
W najbliższej grze spróbuj spojrzeć na boisko dwa razy, zanim dostaniesz piłkę: raz przed podaniem i raz w czasie jej lotu.
Po treningu zastanów się: przed którymi przyjęciami zdążyłeś zobaczyć wolne miejsce? Co sprawiło, że czasem Ci się to nie udawało?